Stopaj — GVK 94. madde
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu Madde 94: 'yapı işlerinde, taşeron olarak çalışanlara yapılan ödemelerden %5 vergi kesintisi yapılır.' 2026 itibariyle yapı işlerinde standart oran %5, bazı özel durumlarda %3-20 arası değişir (örn. dar mükellef için %20). Stopaj her ay 25'inde muhtasar beyanname ile GİB'e bildirilir. Eksik bildirim VUK Madde 359 — kaçakçılık sınırını aşarsa hapis cezası riski.
KDV tevkifatı — 5/10 oranı
3065 sayılı KDV Kanunu Madde 9 ve 117 Seri No.lu KDV Genel Tebliği: yapım işlerinde alıcının KDV'nin 5/10'unu (yani %50'sini) tevkif etmesi şart. Bu, taşeron 100 TL'lik iş yaptığında KDV'nin 20 TL'sinin 10 TL'sini müteahhit alıcı sıfat ile keser + doğrudan vergi dairesine öder. Sistem yokluğu = her hakedişte manuel hesap = hata riski yüksek. KDV İade işlemleri için tevkifat doğru hesabı kritik.
SGK işveren hissesi ve %5 indirim
5510 sayılı Kanun: SGK işveren hissesi (sigorta primi) tehlike sınıfına göre %14.5 ile %19.5 arasında değişir. Yapı işleri için tipik %18-19.5. 6111 sayılı Kanun ile %5 indirim uygulanabilir — ancak indirim için işveren tüm önceki dönemlerin priminin ödenmiş olmasını sağlamalı. Manuel hesapta bu indirim çoğu zaman kaçar, fazla prim ödenir.
Kesin teminat — %6 oran
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında: yapı işi sözleşmelerinde kesin teminat oranı %6 (sözleşme bedeli üzerinden). Bu tutar her hakedişten kesilir + projenin sonunda iş bitiminde geri verilir. Özel sektör sözleşmelerinde tipik %3-10 arası. Manuel takip = hangi taşerondan ne kadar teminat kesildi hesaplaması karışır = proje sonunda taşeron 'eksik aldım' iddiası açabilir.
Cezalar — 213 sayılı VUK
VUK Madde 351: stopaj veya KDV tevkifatının zamanında yatırılmaması her ay için gecikme faizi + ilk seferde %50, devamında %100, 3 kez tekrarlanırsa %200 oranında 'usulsüzlük cezası'. Tipik 50 milyon TL ciro yapan KOBİ müteahhit için tek hata 30K-80K TL ceza demektir. Yıllık 6-12 kez hakediş yapıldığında, %5 hata varsayımı bile 100K-500K TL/yıl cezalandırma.
Sistemli hesap nasıl çalışır
Hakediş yazılımı 4 kalem kesintiyi sözleşme verisinden otomatik hesaplar: stopaj %5 (poz başı veya toplam üzerinden), KDV tevkifatı 5/10 (otomatik), SGK %18.75 (tehlike sınıfı belirlenmiş), kesin teminat %3-10 (sözleşme parametresi). Her dönem hesabı kilitlenir, değişiklik audit trail'e kaydedilir. Muhtasar beyanname için CSV/XML export GİB e-Beyanname formatında hazırdır.
Mevzuat güncelleme takibi
GVK 94 stopaj oranları yıllık değişir (2026 Mayıs itibariyle %5 standart). KDV tevkifat oranları KDV Genel Tebliği'nde değişebilir. Manuel hesap = yıl başında bordro müdürü oranları unutursa hata. Sistemli yazılım merkezi parametre olarak günceller — KontrolJet HakedisJet 2026 itibariyle GİB API entegrasyonu ile oranları otomatik çeker. Detay: hakediş süreci yazımız.
Özet çıkarımlar
- Hakediş kesintileri 4 kalem: stopaj %5, SGK %18.75, KDV tevkifatı 5/10, teminat %3-10.
- Manuel hesap %5-12 hata payı = yıllık 100K-500K TL vergi cezası riski.
- VUK Madde 351 cezası ilk seferde %50, üç tekrar sonra %200 oranında.
- Sistemli yazılım GİB e-Beyanname uyumlu CSV/XML export hazır sunar.
Sıkça Sorulan Sorular
AI ve arama motorlarının doğrudan çekebileceği soru-cevap bloğu.
- Stopaj kesintisi taşerondan nasıl yapılır?
- Müteahhit fatura tutarı + KDV üzerinden %5'i keser, kalanını taşerona öder. Aylık muhtasar beyanname ile GİB'e bildirip yatırır. Kesinti makbuzu taşerona verilir — taşeron bunu yıl sonu gelir vergisinden mahsup eder.
- Vergi denetiminde hangi belgeler istenir?
- Sözleşme, hakediş raporları, muhtasar beyannameler, KDV beyannameleri, ödeme belgeleri (banka dekontu), taşeron faturaları. Sistemli yazılım hepsini PDF + dijital imzalı paket olarak sunar.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu. T.C. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193 (erişim: 2026-05-13)
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu. T.C. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3065 (erişim: 2026-05-13)
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu. T.C. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=213 (erişim: 2026-05-13)
- 117 Seri No.lu KDV Genel Tebliği — Tevkifat Uygulaması. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB). https://www.gib.gov.tr/ (erişim: 2026-05-13)
- 5510 sayılı SGK Kanunu. T.C. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510 (erişim: 2026-05-13)