Stopaj nedir, neden inşaatta önemli?
Gelir Vergisi Kanunu (193 sayılı) Madde 94, vergiyi kaynaktan kesme yetkisi ve yükümlülüğü tanımlar. İnşaat sektöründe stopaj, müteahhitin taşerona yaptığı hakediş ödemesinden GVK ve KVK adına vergi tevkifatıdır. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sirkülerleri stopaj oranlarını periyodik güncellemektedir.
Yıllara sari inşaat işlerinde stopaj
GVK Madde 42 'yıllara sari inşaat ve onarım işleri' tanımı: birden fazla takvim yılına yayılan inşaat işi. Bu iş kapsamında verilen istihkak ödemelerinde GVK Madde 94/3 uyarınca %5 stopaj uygulanır. Stopaj iş bitiminde mahsup edilir — yıllık beyannamede 'yıllara sari iş kazancından mahsup edilecek tevkifat' kalemi. KVK Madde 15/1-a kurumlar için aynı oranı belirler.
Hakediş başında brüt-net hesap
Hakediş hesabı sırası: (1) Brüt hakediş = Σ poz × metraj. (2) Brütten KDV tevkifatı uygulanırsa KDV hariç tutar çıkar. (3) Brütten %5 GVK/KVK stopajı kesilir. (4) Kesin teminat kesintisi (genelde %6, FIDIC retention 5-10). (5) Avans mahsubu varsa. (6) Diğer kesintiler (ceza, vergi borcu icra haciz). Net ödenecek tutar = brüt − tüm kesintiler.
KDV ile stopajın etkileşimi
KDV Genel Uygulama Tebliği 2.1.3.2: yapım işleri için KDV oranı %20 (2024'ten beri). Kamu ihale işlerinde KDV tevkifatı 5/10 uygulanır — yani 20 KDV'nin %50'si idare tarafından alıkonur (10 KDV alıkonur, 10 KDV taşerona ödenir). Stopaj GVK/KVK kapsamı, KDV tevkifatı KDV Kanunu kapsamı — iki ayrı vergi konusu aynı hakedişte birleşir.
Stopaj tek mi, çift mi?
Müteahhit (ana yüklenici) işvereninden hakediş alır → işveren ana yükleniciden %5 stopaj keser (eğer yıllara sari ise). Aynı müteahhit kendi taşeronuna ödeme yaparken → o ödemeden de %5 stopaj keser. Zincirleme stopaj GVK'da 'çifte vergileme' değildir — her ödeme bağımsız stopaj konusudur, yıl sonu beyannamede ilgili kişi mahsup eder.
VUK + e-fatura zorunluluğu
Vergi Usul Kanunu (213 sayılı) Madde 232 ve GİB e-fatura/e-arşiv tebliğleri: belirli ciro eşiği üstü mükellef e-fatura keser, hakediş ödemesi karşılığında düzenlenen faturanın elektronik olması zorunludur. 2024'ten itibaren eşik %12 düştü — daha küçük taşeronlar da kapsama girdi.
Beyanname ve muhtasar süreç
GİB Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi: her takvim ayı için yapılan stopaj ertesi ayın 26'sına kadar beyan + ödenir. Yıl sonu yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde yıllara sari iş kazancı kalemi açılır; cari yılda kesilmiş stopaj 'mahsup' olarak indirilir. Mahsup edilemeyen kısım iade isteme veya sonraki yıla devretme hakkı doğar.
Özet çıkarımlar
- Yıllara sari inşaatta GVK Md.94 / KVK Md.15 = %5 stopaj.
- KDV oranı %20, kamu işinde 5/10 KDV tevkifatı eklenir.
- Zincirleme stopaj normaldir — her ödeme bağımsız tevkifat konusu.
- Muhtasar beyanname her ayın 26'sına kadar.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu — Madde 94. T.C. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.4.193.pdf (erişim: 2026-05-13)
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu — Madde 15. T.C. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5520.pdf (erişim: 2026-05-13)
- KDV Genel Uygulama Tebliği. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB). https://www.gib.gov.tr/ (erişim: 2026-05-13)
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu. T.C. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.4.213.pdf (erişim: 2026-05-13)
- Yıllara Sari İnşaat İşleri — GİB Sirküler ve Özelgeleri. Gelir İdaresi Başkanlığı. https://www.gib.gov.tr/sites/default/files/fileadmin/mevzuatek/eski/sirkuler.htm (erişim: 2026-05-13)