Geçici Kabulden Kesin Kabule: Teminat Süresi ve Eksik-Kusur Takibi Rehberi

Yapım işlerinde teslim tek bir an değil, iki aşamalı bir süreçtir. İş fiziken bittiğinde **geçici kabul** yapılır; aradan belirli bir süre geçtikten sonra ise **kesin kabul** ile iş tamamen devredilir. Bu iki tarih arasındaki dönem mevzuatta **teminat süresi** olarak adlandırılır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin (YIGS) ilgili maddesi uyarınca bu süre, sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa **on iki aydan az olamaz**. Pratikte teminat süresi, yüklenicinin imalatının zamana karşı dayanıklılığını kanıtladığı bir 'gözlem penceresi'dir: bu dönemde ortaya çıkan kusurları gidermek yüklenicinin sorumluluğundadır. Süreci yöneten ekip için kritik soru basittir — hangi eksik, hangi tutanakta, ne zamana kadar kapatılacak? Bu takibin metraj, poz ve hakediş kayıtlarıyla aynı yerde tutulması, ileride yaşanacak teminat ve fiyat farkı tartışmalarını baştan önler. Hakediş ve metraj kayıtlarını dijital ortamda yöneten ekipler için HakedisJet bu izlenebilirliği tek panelde toplar.

Geçici kabul komisyonu işyerine gider, imalatı inceler, muayene eder ve gerekli gördüğü kısımların işletme ve çalışma deneylerini yapar. Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği'ne göre komisyon işi geçici kabule hazır bulduğunda **geçici kabul tutanağı** düzenler; tutanağın imzalandığı tarih geçici kabul tarihi sayılır. Eğer kabule engel olmayacak nitelikte **eksik ve kusurlar** varsa, bunlar tutanakta açıkça gösterilir ve işin özelliğine göre giderilmeleri için **yeterli bir süre** belirlenir. Buradaki en yaygın saha hatası, eksik kalemlerin sözlü mutabakatla geçiştirilmesidir; oysa tutanakta yer almayan bir kusur ileride hak iddiasına dönüşür. Her eksik kalem; pozu, metrajı, sorumlusu ve son tarihiyle birlikte listelenmeli, fotoğraf ve ölçümle desteklenmelidir. Bu noksan listesinin yeşil defter ve ataşman kayıtlarıyla ilişkilendirilmesi, kapanış hakedişinde 'yapıldı mı, yapılmadı mı' tartışmasını ortadan kaldırır.

Teminat süresi yalnızca bekleme dönemi değildir. YIGS'nin yüklenicinin bakım ve düzeltme yükümlülüğünü düzenleyen hükmü uyarınca, taahhüt konusu yapım işinin her türlü sorumluluğu **kesin kabul işlemlerinin idarece onaylanacağı tarihe kadar** yükleniciye aittir. Yüklenici, gerek malzemenin şartnameye uygun olmamasından gerekse imalattaki kusur ve eksikliklerden doğan onarım ve düzeltmeler ile sürekli bakım işlerini **kendi hesabına derhal** yapmak zorundadır. Bu nedenle teminat süresinde ortaya çıkan her arıza/şikayet bir 'kusur kaydı' olarak açılmalı, giderilme tarihi ve maliyeti kayda geçmelidir. Bu kayıtlar hem idare ile mutabakatı kolaylaştırır hem de tasarım/uygulama kaynaklı kusurların ayrıştırılmasında kanıt oluşturur. Taşeron imalatlarında ise her kusur, ilgili taşeronun hakedişine ve teminatına bağlanarak takip edilmelidir.

Kesin teminatın iadesi, kabul aşamalarına bağlı net bir sıraya tabidir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na göre yapım işlerinde kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların **yarısı**, geçici kabul tutanağının onaylanmasından ve geçici kabulde tespit edilen eksikliklerin giderilmesinden sonra; **kalan yarısı** ise kesin kabul tutanağının onaylanmasından ve **Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan ilişiksiz belgesinin** getirilmesinden sonra yükleniciye iade edilir. Yani eksik-kusur takibini ihmal eden bir yüklenici, teminatının yarısını fiilen rehin bırakmış olur. İlişiksiz belgesi şartı, alt yüklenici (taşeron) çalıştıran işlerde SGK prim borçlarının kapatılmasını da kapsadığından, taşeron hakedişlerinin ve sigorta yükümlülüklerinin kayıt altında olması teminat iadesini hızlandırır. Teminat iade aşamalarını hakediş ve kabul tarihleriyle eşleştirmek, geç iade ve faiz kayıplarını önler.

Süreci sahada hatasız yürütmek için bir kapanış checklisti önerilir: (1) Geçici kabul tutanağındaki tüm eksik-kusur kalemlerini poz ve metrajla numaralandırın, son tarih ve sorumlu atayın. (2) Her kalem için 'açık / işlemde / kapandı' durumunu fotoğraf ve ölçümle güncel tutun. (3) Teminat süresi boyunca gelen şikayet/arıza kayıtlarını ayrı bir kusur defterinde toplayın. (4) Kesin kabul başvurusundan önce noksan listesinin tamamen kapandığını doğrulayın. (5) Teminatın ilk yarısının iade koşulu (eksiklerin giderilmesi) ile ikinci yarısının koşulunu (kesin kabul + SGK ilişiksiz belgesi) ayrı ayrı takip edin. (6) Taşeron imalatlarında kusurları ilgili taşeron hakedişine ve teminatına bağlayın. Bu adımları elektronik tabloda dağınık tutmak yerine, metraj, yeşil defter, ataşman ve taşeron hakedişini tek yerde toplayan bir sistemde yönetmek izlenebilirliği artırır. Süreci yerinde görmek için HakedisJet demo üzerinden inceleyebilirsiniz.