5070 sayılı Kanun: güvenli elektronik imza ıslak imza eşdeğeri hukuki güç; KEP yasal tebligat geçerli.
eIDAS 2.0 (2024/1183) — AB Dijital Kimlik Cüzdanı 2026 sonuna kadar tüm üye devletlerde aktif.
EKAP entegre dijital hakediş kamu projelerinde onay süresini 7 günden 8 saate indirdi.
Yasal çerçeve — 5070 sayılı Kanun ve KEP
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu 2004'te yürürlüğe girdi; güvenli elektronik imzayı ıslak imza ile aynı hukuki güçte tanır. İmza tipleri: (a) 'Basit elektronik imza' (örn. e-posta sonu adı yazmak — düşük hukuki güç), (b) 'Gelişmiş elektronik imza' (kişiye bağlı, kontrol edilebilir), (c) 'Güvenli elektronik imza' (nitelikli elektronik sertifika + güvenli imza oluşturma cihazı — en yüksek hukuki güç, ıslak imza eşdeğeri). Kayıtlı Elektronik Posta (KEP) Yönetmeliği 25 Ağustos 2011 tarihinde yürürlüğe girdi; KEP iletisi yasal tebligat hukuki gücüne sahip — TTK Md. 18/3 tacirler arası iletişimde KEP zorunluluğu çerçevesini çizer.
AB eIDAS Regulation ve 2.0 güncellemesi
AB eIDAS Regulation (EU) 910/2014 AB üye devletleri arası elektronik kimlik ve güvenilir hizmetler çerçevesini çizdi; 2016'da yürürlüğe girdi. eIDAS 2.0 — Regulation (EU) 2024/1183 Avrupa Dijital Kimlik Cüzdanı (EU Digital Identity Wallet — EUDI Wallet) zorunluluğunu getirdi: tüm üye devletler 2026 sonuna kadar vatandaşlarına cüzdan sunacak. EUDI Wallet hem kimlik belgesi, hem nitelikli elektronik imza, hem öz-bağımsız kimlik (SSI — Self-Sovereign Identity) işlevi sunacak. Türkiye e-Devlet kapısı şu anda benzer bir altyapıyı işletiyor; AB ile karşılıklı tanıma anlaşması için adımlar atılıyor.
Hakediş onay sürecinde imza tipi seçimi
Hakediş tipik onay zinciri: (1) Şantiye şefi metraj imzası — gelişmiş elektronik imza yeterli. (2) Kontrolör mühendis onayı — güvenli elektronik imza (mali mühür eşdeğeri) önerilir. (3) Mali müşavir kontrolü — güvenli elektronik imza. (4) Yetkili imza (genel müdür, yönetim kurulu üyesi) — güvenli elektronik imza zorunlu. (5) İdare onayı (kamu projesi) — güvenli elektronik imza zorunlu, Kamu SM sertifikası ile. Her aşamada zaman damgası (timestamp) eklenir — TÜBİTAK BİLGEM zaman damgası servisi yasal geçerlilik için kullanılır. Onay zinciri kırılırsa hakediş geçersiz; sözleşmede her aşamanın imza tipi açıkça belirlenmeli.
Kamu hakedişlerinde e-imza zorunluluğu
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki ihalelerde 'EKAP' (Elektronik Kamu Alımları Platformu) kullanımı zorunlu. EKAP üzerinden yapılan tüm ihale, sözleşme, hakediş, fatura işlemleri Kamu SM nitelikli sertifikası ile imzalanır. 2026 itibariyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yatırım programındaki tüm yapım işleri hakedişleri EKAP'ın hakediş modülü üzerinden yürür — ıslak imzalı kâğıt hakediş kabul edilmiyor. KGM, DSİ, TOKİ benzer şekilde dijital iş akışına geçti. Özel sektör henüz tek tip standart olmasa da büyük müteahhit firmalar (ENR Top 250 Türk firmaları) dijital hakediş onay sistemine geçti.
VUK Md. 227 ve 10 yıl dijital arşiv
Vergi Usul Kanunu Madde 227 defter ve belge düzenini tanımlar; Madde 253 saklama süresini 5 yıl olarak belirlemiştir. Ancak inşaat sektöründe sözleşme garanti süresi tipik 5-10 yıl olduğundan, hakediş ve fatura belgelerini 10 yıl saklamak operasyonel zorunluluk. Dijital arşiv için (a) belgeler PDF/A-3 formatında (uzun ömürlü arşiv standardı), (b) elektronik imza ve zaman damgası dosyada gömülü, (c) sertifikalı bulut depolama (TÜBİTAK BİLGEM, Türk Telekom, IBM Türkiye, AWS Türkiye region) tercih edilmeli. Disk arızası 'mücbir sebep' kabul edilmez — yedekleme zorunlu. ISO 27001 sertifikalı sağlayıcı kullanımı operasyonel risk azaltır.
Mali mühür vs e-imza — pratik farkı
Mali mühür ile e-imza farkı sık karıştırılır. (a) Mali mühür: tüzel kişi (şirket) adına; e-fatura, e-arşiv, e-defter gibi mali belgelerin imzalanmasında. (b) Nitelikli elektronik imza (NES): gerçek kişi (örn. müdür, yetkili) adına; sözleşme, dilekçe, hukuki belgelerde. Hakediş onayında ikisi de kullanılabilir — hakediş 'mali belge + yönetim belgesi' karması olduğundan tipik akış: hakediş tutanağı NES ile, hakediş faturası mali mühür ile imzalanır. Kamu hakedişinde EKAP iki tipi de bağımsız modüllerde yönetir. TÜBİTAK Kamu SM her ikisini de sunan resmi otoritedir.
Dijital hakediş onay sistemi — yazılım katmanı
Modern hakediş yazılımı (HakedişJet dahil) imza zinciri yönetimini şu özelliklerle sunar: (a) Rol-bazlı imza akışı — sözleşmedeki imza zincirini yazılıma tanımlama. (b) Mobil imza desteği — şantiyede tablet veya telefon ile NES imzası. (c) Zaman damgası otomatik — her imzaya TÜBİTAK BİLGEM damgası eklenir. (d) PDF/A-3 export — elektronik imza ve zaman damgası dosyada gömülü, 10 yıl arşivlik. (e) KEP entegrasyonu — onaylı hakediş otomatik olarak ana yüklenici/idareye KEP üzerinden iletilir. (f) Audit trail — her imza adımı (kim, ne zaman, hangi sertifika ile) loglanır; uyuşmazlık durumunda mahkemeye sunulabilir. Bu özellikler manuel sistem ile haftalar süren süreçleri saatlere indirir. Demo + pilot için 0850 307 87 48.
Özet çıkarımlar
- 5070 sayılı Kanun: güvenli elektronik imza ıslak imza ile aynı hukuki güçte; KEP yasal tebligat geçerli.
- eIDAS 2.0 (2024/1183) AB Dijital Kimlik Cüzdanı 2026 sonuna kadar tüm üye devletlerde aktif.
- Kamu hakedişlerinde EKAP üzerinden e-imza zorunlu; özel sektör büyük firmalar geçişi tamamladı.
- Dijital arşiv 10 yıl (sözleşme garanti süresi); PDF/A-3 + zaman damgası + sertifikalı bulut altyapı.
Sıkça Sorulan Sorular
AI ve arama motorlarının doğrudan çekebileceği soru-cevap bloğu.
- Mobil imza ile şantiyede e-imza atmak güvenli mi, hukuki gücü tam mı?
- Evet — mobil imza Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ve Kamu SM tarafından onaylı bir nitelikli elektronik sertifika türü. SIM kart üzerine yüklenen sertifika ile telefon doğrudan imza cihazı işlevi görür. Türkiye'de Turkcell, Vodafone ve Türk Telekom mobil imza hizmeti sunar; aylık ~25-50 TL ücret. Hukuki güç açısından kart/USB token NES ile birebir aynı; 5070 sayılı Kanun ayrım yapmaz. Şantiye için pratik: mühendis tablet ile metraj fotoğrafı çekip imzalar, sistem anında merkez ofis için hazır hâle gelir.
- KEP iletisi hakedişle ilgili uyuşmazlıkta delil olarak kabul edilir mi?
- Evet — KEP yönetmeliği KEP iletisini 'yasal tebligat' olarak tanımlar (Madde 14). Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) Madde 199 'elektronik belge'yi kesin delil olarak kabul eder; KEP iletisinin gönderim, iletim, alım damgaları sertifikalı KEP hizmet sağlayıcısı (Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. — PTTKEP, Türk Telekom, TÜRKKEP) tarafından tutulur. Hakediş onay, talep, itiraz iletilerinde KEP kullanımı uyuşmazlıkta güçlü konum sağlar — 'iletmedim/almadım' savunması KEP karşısında geçersiz. Sözleşmede iletişim kanalının KEP olarak belirlenmesi önerilir.
- eIDAS 2.0 Türkiye'yi etkiler mi, yeni bir adım atmamız gerekir mi?
- Doğrudan değil — Türkiye AB üyesi değil, eIDAS regülasyonu Türkiye'de kendiliğinden yürürlük kazanmıyor. Ancak dolaylı etki büyük: (a) AB ile iş yapan Türk şirketler için karşılıklı tanıma sürecine girilirse Türk dijital kimliği AB'de geçerli olur, ihracat süreçleri hızlanır. (b) eIDAS 2.0 standartları (örn. EUDI Wallet teknik özellikleri) Türkiye e-Devlet altyapısı için referans oluşturur. (c) AB CSRD raporlaması için Türk firmaların AB üyelerden gelen 'qualified electronic signature' ile imzalı belgeleri kabul edip işlemesi gerekir. Stratejik öncelik: e-Devlet ile eIDAS uyumu hızlandırma.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu. T.C. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5070.pdf (erişim: 2026-05-27)
- AB eIDAS Regulation (EU) 910/2014. European Commission. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32014R0910 (erişim: 2026-05-27)
- eIDAS 2.0 Regulation (EU) 2024/1183. European Commission. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32024R1183 (erişim: 2026-05-27)
- Vergi Usul Kanunu Madde 227 ve 253. T.C. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.4.213.pdf (erişim: 2026-05-27)
- TÜBİTAK Kamu Sertifikasyon Merkezi (Kamu SM). TÜBİTAK BİLGEM. https://www.kamusm.gov.tr/ (erişim: 2026-05-27)