Yeni birim fiyat ne getirdi?
ÇŞB 'Yapı İşleri Genel Müdürlüğü 2026 Birim Fiyat Listesi' Mart 2026'da yayımlandı. Önceki yıla göre ortalama artış %38; bazı kalemlerde (donatı çeliği %48, hazır beton %42, akaryakıt bağımlı tahkimat işleri %55) daha yüksek. Yeni listeden başlayan ihalelerde fiyat farkı yönetmeliği zorunlu — eski sözleşmelerde isteğe bağlı.
Eskalasyon formülü nereye kadar koruyor?
4734 sayılı Kanun çerçevesinde formül: F = A × [(P/Po) - 1] × So. Sorun: TÜİK ÜFE ile gerçek malzeme zamları arasındaki boşluk 2024-2026 döneminde %15-25 arası açıldı — müteahhit eskalasyonla aldığı tutardan daha fazla harcıyor.
QS'in 6 sürekli sorusu
(1) Hangi formül uygulanır? (2) Endeks tipi (genel ÜFE vs sektörel) sözleşmede tanımlı mı? (3) Sıfırlama tarihi (rebase) doğru mu? (4) İmalat kalemi vs malzeme kalemi ayrımı? (5) İş artışı %20 sınırı etkisi? (6) Avans iadesi eskalasyona dahil mi?
Donanım: özelleştirilmiş tablo + tarih damgası
Excel ile yapılan eskalasyon 5-6 hakedişten sonra hata yığını oluyor. Yazılım TÜİK endekslerini otomatik çekmeli + sözleşme ayına göre rebase + her hakediş kaleminde uygulanan oran ayrı görünmeli. Audit trail kim hangi tarih hangi endeks değeri.
Tahkim emsali — bir vaka
TMB 2025 tahkim örnek dosyası: 850 milyon TL'lik kamu altyapı projesinde eskalasyon formülü uyuşmazlığı. Müteahhit ÜFE genel kullanmış; iş sahibi sektörel talep etmiş. Hakem heyeti müteahhit lehine — sözleşmede sektörel endeks açıkça yazmadığı için genel ÜFE geçerli.
Nakit akışı için 3 pratik
(1) Hakediş dosyası teslim öncesi iç audit — eskalasyon kalem kalem doğrulama. (2) Faktoring bankaları için 'doğrulanmış hakediş' raporu — hızlı onay. (3) Gecikme faizi takip — sözleşmede ödenmesi gerek tarih ile gerçek ödeme tarih arası faiz hesabı.
Özet çıkarımlar
- ÇŞB 2026 birim fiyat ortalama %38 artış.
- ÜFE-gerçek malzeme zammı arası boşluk %15-25.
- Sözleşmede endeks tipi net yazmalı.
- Excel eskalasyon 5-6 hakediş sonra hata — dijital şart.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- 2026 Birim Fiyat Listesi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. https://www.csb.gov.tr/ (erişim: 2026-05-13)
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu. T.C. Resmî Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.4734.pdf (erişim: 2026-05-13)
- Fiyat Farkı Hesabı Esasları. T.C. Resmî Gazete. https://www.resmigazete.gov.tr/ (erişim: 2026-05-13)