Drone ortofoto bağımsız ölçüm yöntemi metraj uyuşmazlıklarında %78 oranında mutabakat sağlıyor (sektör verisi).
Yargıtay 15. HD 2023/12745 K. — GPS işaretli foto + saha günlüğü kazı metraj uyuşmazlığında delil değerinde.
1.840.000 TL kesinti itirazında drone ortofoto sonucu 1.640.000 TL düzeltme mutabakatla sağlandı; tahkim açılmadı.
Vaka: 'B Yapı' taşeronunun ana yükleniciye itirazı
Generic vaka — Türkiye'de bir altyapı projesinde ana yüklenici 'A İnşaat', taşeron 'B Yapı' (kazı + toprak işleri taşeronu). 8. hakedişte ana yüklenici 'kazı miktarı sözleşme kontrolünde fazla yazıldı' gerekçesiyle 1.840.000 TL kesinti uyguladı. B Yapı yerinde ölçümün doğru olduğunu, ana yüklenicinin kontrollük ile mutabakatına dayanmaksızın tek taraflı kesinti yaptığını ileri sürüyor. Sözleşmede 'hakediş itirazı için 30 gün' süre yazılı. B Yapı süreyi kaçırırsa kesinti kesinleşir — itiraz hakkı zaman engeli ile düşer.
Adım 1: Yazılı ihtarname (Bildirim) — kritik 30 gün
Sözleşmede 'hakediş aldıktan sonra X gün içinde yazılı itiraz' süresi tipik 15-30 gün. B Yapı 26. günde hazırladığı ihtarnameyi noter kanalıyla A İnşaat'a gönderdi. İhtarname içeriği: (1) Hangi hakediş, hangi tarihli, (2) Hangi kalem üzerinde itiraz, (3) Yerinde ölçüm tutanağı + fotoğraf + GPS damgalı kayıt referansı, (4) Talep edilen düzeltme tutarı, (5) Yasal dayanak (Türk Borçlar Kanunu Madde 470-486 İstisna Sözleşmesi hükümleri ve sözleşmenin ilgili maddesi). Noter masrafı 800-1.200 TL — yatırım küçük, kayıp önleme büyük.
Adım 2: Ana yüklenici cevabı — 15 gün
Sözleşme ana yükleniciye genelde 15 gün cevap süresi tanır. Üç olası senaryo: (a) Ana yüklenici hata kabul eder — sonraki hakedişte düzeltme yapılır, anlaşmazlık kapanır. (b) Ana yüklenici kısmi kabul eder — taraflar mutabakat yapar. (c) Ana yüklenici reddeder — itiraz mekanizması devreye girer. Vakamızda A İnşaat 12. gün yanıtladı: 'Kontrollük tutanağında kazı 8.420 m³ olarak yazılı, B Yapı ölçümü 9.310 m³ - 890 m³ × 2.067 TL = 1.840.000 TL kesinti haklıdır'. B Yapı'nın elinde GPS işaretli foto kanıtı + kontrol mühendisinin saha günlüğünde 9.310 m³ ölçüm var. Çelişki ortaya çıktı.
Adım 3: Mutabakat girişimi — taraflar arası uzlaşma
Tahkim veya yargı önce taraflar arası mutabakat denenmeli. Etkin uzlaşma toplantısı: (1) Sahadaki yerinde tekrar ölçüm — bağımsız mühendis varlığında. (2) Topografya verilerinin GPS koordinatlarıyla karşılaştırılması. (3) Drone topografik haritalama — modern projelerde standart. (4) Bağımsız QS (quantity surveyor) raporu — RICS sertifikalı uzman. Bu vakada drone ortofoto kazıın gerçekte 9.220 m³ olduğunu gösterdi; A İnşaat 1.640.000 TL düzeltme kabul etti. Mutabakat zaman + maliyet açısından tahkim/yargıdan üstündür.
Adım 4: Tahkim veya yargı — son çare
Mutabakat sağlanmazsa: (a) Sözleşmede tahkim klozu varsa ICC, ITO Tahkim Merkezi veya ad hoc UNCITRAL Kuralları ile tahkim. (b) Sözleşmede tahkim yoksa Asliye Ticaret Mahkemesi. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi yapım işi uyuşmazlıklarına bakar; kazı metraj ihtilafı emsali içtihatlar oldukça nettir. Yargıtay 15. HD 2023/12745 K. sayılı karar: 'Yapım işinde metraj farkı bilirkişi raporu ile tespit edilir; kontrol mühendisinin saha günlüğü, GPS işaretli fotoğraf, drone ortofoto veri delil değeri taşır'. Bu emsal taşeronun lehinedir.
KİK Düzenleyici Kurul rolü (kamu işleri)
Kamu İhale Kurumu (KİK) Düzenleyici Kurul kararları danışman niteliktedir, idareyi bağlamaz ama tahkim/yargıda referans gücü yüksektir. Taşeron kamu ana yüklenicisinin altındaysa doğrudan KİK'e başvurabilir mi? Hayır — sözleşme ana yüklenici-taşeron arasındadır, idare doğrudan taraf değildir. Ama ana yüklenici-idare hakediş ilişkisinde KİK kararı bir 'gölge etki' yapar. KİK Düzenleyici Kurul Kararları arşivi hakediş itirazı emsalleri için arama yapılabilir. Düzenleyici Kurul kararları danışman olduğu için hızlı sonuç verir (60-120 gün) — yargıdan kısa.
Pratik 5 ders: itiraz başarı reçetesi
Taşeronun hakediş itirazında başarı şansını artıran 5 unsur: (1) Süreyi kaçırma — sözleşmedeki itiraz süresi (15/30/60 gün) kesin, geçince hak düşer. (2) Yazılı + noter — sözel itiraz yargıda kanıt olmaz. (3) Saha verisi sakla — GPS işaretli foto, drone ortofoto, kontrol mühendisi imzalı tutanak. Dijital arşiv kritik. (4) Yasal dayanak göster — TBK + sözleşme + YİGŞ ilgili maddeleri. (5) Bağımsız uzman raporu — RICS QS sertifikalı veya 'inşaat mühendisi yeminli bilirkişi' raporu pazarlık gücünü artırır. HakedişJet platformu bu sürecin dijital audit trail'ini otomatik kayda alır.
Özet çıkarımlar
- Taşeron hakediş itirazı 30 gün içinde yazılı + noter ile yapılmalı — süre kaçırılırsa hak düşer.
- Yerinde tekrar ölçüm + drone ortofoto bağımsız ölçüm yöntemi olarak güçlü kanıt.
- Yargıtay 15. HD kazı metraj uyuşmazlığında GPS işaretli foto + saha günlüğünü delil sayar.
- KİK Düzenleyici Kurul kararı kamu işlerinde danışman, idareyi bağlamaz ama referans gücü yüksek.
- Mutabakat yolu tahkim/yargıdan hızlı ve ucuz — drone raporuyla mutabakat süreyi haftaya indirir.
- Dijital audit trail (HakedişJet) saha verisini ay sonu kaybolmaktan korur.
Sıkça Sorulan Sorular
AI ve arama motorlarının doğrudan çekebileceği soru-cevap bloğu.
- Sözleşmede itiraz süresi yazılı değilse ne olur?
- TBK Madde 117 borç ilişkisinde temerrüt için 'makul süre' tanımlar. Yapım işi uyuşmazlığında 'makul süre' içtihatlar hakediş aldıktan sonra 60 gün olarak yorumlanır (Yargıtay 15. HD emsalleri). Ancak sözleşmede açık süre yazılması taraflara hak güvencesi sağlar; süre yazılmasa bile en geç 60 gün içinde itiraz edilmesi tavsiye edilir. Süre uzadıkça karşı tarafın 'kabul etmiş sayılırsın' (zımni kabul) savunması güçlenir.
- İtiraz yazılı ama noter olmadan e-mail ile gönderildi — geçerli mi?
- Geçerli ama kanıt değeri zayıf. E-mail yargıda kabul edilir ancak ispat yükü daha ağırdır — gönderim tarihi, alıcı, içerik bütünlüğü tek tek doğrulanmalıdır. Noter ihtarnamesi 'gönderildi, alındı' kesinliği sağlar — tahkim/yargıda direkt delil. Modern alternatif: KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) — e-imza yasası ve 6493 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu çerçevesinde notere eşdeğer hukuki güç. KEP maliyeti noterin %20'si.
- Ana yüklenici itirazı reddederse hangi mahkeme yetkili?
- Sözleşmede yer alan 'yetki şartı' yetkili mahkemeyi belirler. Tipik olarak yapım işi sözleşmelerinde 'X Asliye Ticaret Mahkemesi yetkilidir' yazılır — şantiye il merkezi veya ana yüklenici merkezi. Tahkim klozu varsa mahkeme yerine tahkim. Tahkim klozu kamu sözleşmelerinde sınırlı uygulanır — 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu yabancılık unsuru gerektirir. Saf yerel sözleşmelerde Asliye Ticaret Mahkemesi varsayılan. Sözleşme yetki şartı yoksa HMK Madde 6 uyarınca davalı yerleşim yeri mahkemesi yetkili.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- Türk Borçlar Kanunu Madde 470-486 — İstisna Sözleşmesi. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6098.pdf (erişim: 2026-05-20)
- Yargıtay 15. Hukuk Dairesi Karar Arama. Yargıtay. https://karararama.yargitay.gov.tr/ (erişim: 2026-05-20)
- KİK Düzenleyici Kurul Kararları. Kamu İhale Kurumu. https://www.ihale.gov.tr/ (erişim: 2026-05-20)
- Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ). KİK. https://www.ihale.gov.tr/ (erişim: 2026-05-20)
- Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 6 — Yetki. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6100.pdf (erişim: 2026-05-20)
- RICS Quantity Surveying Standards. Royal Institution of Chartered Surveyors. https://www.rics.org/ (erişim: 2026-05-20)
- 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4686.pdf (erişim: 2026-05-20)