EUDR nedir?
Regulation (EU) 2023/1115 — 30 Aralık 2024'te onaylandı, büyük operatörler için 30 Aralık 2025, küçükler için 30 Haziran 2026 uygulama. Hedef: AB'ye giren 7 emtia (sığır, kakao, kahve, palm yağı, kauçuk, soya, ahşap) ve türev ürünleri ormansızlaştırmaya yol açmamalı. Ahşap → mobilya, kağıt, kalıp, parke, kontrplak, doğal kauçuk hortum/conta/lastik.
Türk yapımcısını niye ilgilendirir?
(1) AB'ye doğrudan ihracat yapan Türk inşaat malzemesi üreticileri (mobilya, parke, sunta) tabi. (2) AB ana firmaya inşaat hizmeti veren Türk müteahhitler — tedarik zinciri belgesi talep ediliyor. (3) AB Almanya — Türkiye en büyük ortağı, mobilya ihracatı yıllık 5+ milyar USD.
Belge içeriği — 'due diligence'
İçerik: (1) Ürün tanımı + miktar + HS kodu. (2) Üretim ülkesi. (3) Geocoordinates of plot of land — kesilen ağacın koordinatı (orman parseli). (4) Üretim tarihi. (5) Ormansızlaştırma risk değerlendirmesi (1 Ocak 2021'den itibaren orman kaybı yok delili). (6) Yasal kesim belgesi. Operatör 'Due Diligence Statement' (DDS) AB EUDR sistemi 'Traces NT'ye yükler — referans no. her ürün ambalajında.
Türkiye iç tedarik zinciri
Türk yapımcısı kalıp ahşabını kimden alıyor? Genellikle yerli orman idaresi (OGM kesim) veya yerli mobilya/kontrplak firması veya Rusya/Romanya ithalat. OGM kesim belgesi yeterli kabul edilebilir (Türkiye 'low risk' ülke statüsünde değerlendiriliyor — ama bu kategorisi periyodik gözden geçiriliyor). Rusya kaynaklı ahşap için ek belge gerekiyor.
Hakediş + EUDR entegrasyon
Hakediş kalemine 'kullanılan ahşap' iliştirildiğinde EUDR DDS referans no. otomatik bağlanır. Engineer onayında belge eksikse hakediş onaylanmaz. Bu süreç ay sonu değil her teslimat öncesi yapılır — tedarikçi belge yoksa mal almaz, ödeme dondurulur.
Yaygın 3 hata
(1) 'Tedarikçim Türk, EUDR Türkiye'yi etkilemez' yanılgısı — eğer ürün AB'ye gidiyor ise her zincirde belge zorunlu. (2) Geocoordinates olmayan ahşap belgesi geçersiz. (3) 1 Ocak 2021 öncesi kesilmiş ahşap için 'eski stok' kanıtı zorunlu (depo girişi tarihi). 2025 sonu denetimler bu üç başlıkta ilk vakaları gördü.
Özet çıkarımlar
- EUDR büyük operatörler 30 Aralık 2025, küçükler 30 Haziran 2026.
- DDS referans no. her ambalajda; Traces NT sistemine yüklenir.
- Türkiye 'low risk' kategorisi geçici — denetim devam ediyor.
- Hakediş onayı belge eksikliğinde dondurulur.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- Regulation (EU) 2023/1115 (EUDR). European Commission. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1115/oj (erişim: 2026-05-13)
- EUDR Guidance Document. European Commission DG Environment. https://environment.ec.europa.eu/topics/forests/deforestation/regulation-deforestation-free-products_en (erişim: 2026-05-13)
- TRACES NT — Trade Control and Expert System. European Commission. https://webgate.ec.europa.eu/tracesnt (erişim: 2026-05-13)